Galerij - Orgels in Barendrecht

Orgels in Barendrecht: een ontdekkingsreis

Hier vindt u per kerk een beschrijving van het aanwezige orgel met foto’s die de charme en het karakter van de Barendrechtse orgels treffend vastleggen.

Dorpskerk (PKN)
Kley/Vermeulen/Reil (1912/1994/2012)
De oude Dorpskerk dateert van 1512. Aan de buitenzijde van het koor is een gedenksteen geplaatst van de ramp van 1374. Het gebouw werd in 1771 aan de noordzijde vergroot, in 1787 voorzien van de huidige toren en in 1885 nogmaals vergroot. De laatste restauratie dateert van 1962.
Het orgel in de Nederlands Hervormde Dorpskerk werd gebouwd door Gebr. Vermeulen in 1994 en heeft mechanische sleepladen.Vermeulen bouwde een nieuw orgel met het werk van Bätz als uitgangspunt. Uit het Van der Kley-orgel dat tot dan toe in Barendrecht stond, en uit voorraad van de orgelbouwer werd pijpwerk van Flaes, Vollebregt, Cavaillé-Coll, Laukhuff en Van der Kley gebruikt.
De orgelkas werd met kleine wijzigingen overgenomen van het oude orgel. Het is een ontwerp van P.A. Weeldenburg, architect in Rotterdam. Adviseur bij de bouw was Hans van der Harst. Het orgel werd op 9 december 1994 in gebruik genomen. In 2004 startte men met een reconstructie van het Cavaillé-Coll-orgel uit Haarlem. De Unda Maris is toen weer teruggeven aan dit orgel. Op deze plaats werd nu een Voix Céleste 8′ geplaatst, afkomstig uit het orgel van de Hervormde Kerk te Dirkshorn.
Vanaf de oplevering in 1994 beantwoordde het Dorpskerk-orgel niet op alle punten aan de verwachtingen, vooral ook door het moeizaam samengaan van de registers van Flaes en Vollebregt. Na jarenlange voorbereiding kreeg de firma Reil uit Heerde in 2012 de opdracht voor de uitvoering van een renovatie.
Aan de windvoorziening werd een regulateur voor het Positief toegevoegd, waardoor voor ieder van de manuaalwerken een eigen druk kon worden gecreëerd. De wereld van Flaes op het Hoofdwerk kwam na herintonatie op een natuurlijke winddruk tot leven. De Mixtuur van het Hoofdwerk, die voor een deel uit pijpen van Vollebregt bestond, is vervangen door een nieuwe Mixtuur, die nauw aansluit op het pijpwerk van Flaes. Daarnaast werd door de fa Reil een nieuwe Trompet 8’ geleverd als vervanging van de bestaande Trompet 8′. Ook dit register werd gemaakt naar het voorbeeld van Flaes. Het pijpwerk van Vollebregt op het Positief onderging eveneens correctie. Ter vervanging van de in 1994 geplaatste Aeoline 8′ maakte Reil een nieuwe Viola da Gamba 8’ naar voorbeeld van Vollebregt 1863.

Ten slotte is ook de intonatie van het historische en nieuwe pijpwerk van het Pedaal waar nodig herzien. Door vele kleinere verbeteringen aan de toetsmechaniek is het orgel nu prettiger bespeelbaar. De oplevering en ingebruikneming van het gerestaureerde orgel vond plaats op 1 november 2013.
Dispositie
Hoofdwerk: Bourdon 16′ Prestant 8′ Roerfluit 8′ Octaaf 4′ Open Fluit 4′ Quint 3′ Octaaf 2′, Terts 1 3/5′, Cornet V, Mixtuur III-V ,Trompet 8′
Positief: Holpijp 8′, Salicionaal 8′, Viola da Gamba 8’, Octaaf 4′, Fluit 4′ Roerquint 3′, Octaaf 2′, Basson Hobo 8′ Vox Humana 8′
Pedaal: Subbas 16′ Prestant 8′ Open fluit 4′ Bazuin 16′
Koppels Hoofdw.-Positief,. Pedaal-Positief, Pedaal-Hoofdw.
Pedaalomvang C – f’ Manuaalomvang C – g”’ Tremulant
Voor meer informatie over het orgel van de Dorpskerk: bezoek de website van de Dorpskerk Barendrecht waar een speciale pagina is gewijd aan de renovatie van het orgel.
Klik hier voor meer informatie over het Dorpskerk orgel

Bethelkerk (PKN)
Gebr. Franssen te Roermond ca 1912.
Omstreeks 1912 werd door de fa. Gebr. Franssen te Roermond een nieuw pneumatisch orgel geleverd aan de R.K. St. Antonius Abt kerk te Den Haag-Scheveningen. Na twaalf jaar liet de Antonius Abt kerk een nieuw orgel plaatsen door de fa. Vermeulen in Alkmaar. Het oude Franssen orgel werd verkocht en door de fa. Dekker te Goes in 1924 geplaatst in de Gereformeerde Bethelkerk te Barendrecht.
De orgelbouwers Valckx & Van Kouteren reviseerden het instrument in 1948, waarbij het werd gewijzigd. Op het Hoofdwerk werd de Flute Harmonique 8′ gewijzigd in een Quint. Op het Zwelwerk werden de Vox Celeste 8′ en de Gemshoorn 8′ vervangen door een Nasard 2 2/3′ en een Terts 1 3/5′.

Het orgel kreeg in 2008 een omvangrijke schoonmaak en opknapbeurt door dhr. Poldervaart van orgelbouwer Pels en Van Leeuwen. Alle 1413 pijpen werden schoongemaakt en de windlades werden gerepareerd. Het orgel heeft een pneumatische tractuur en ook na de opknapbeurt blijft dit storingsvoelig.
Dispositie:
Manuaal I: Bourdon 16′, Prestant 8′, Gamba 8′, Holpijp 8′, Octaaf 4′, Gemsquint 2 2/3′, Octaaf 2′, Mixtuur III sterk, Cornet V sterk (discant), Trompet 8′.
Manuaal II (in zwelkast): Vioolprestant 8′, Viola 8′, Bourdon 8′, Flûte Travers 4′, Nasard 2 2/3′, Terts 1 3/5′, Basson-Hobo 8′, Tremulant.
Pedaal: Subbas 16′, Violon 16′, Octaafbas 8′, Cello 8′, Gedekte Bas 8′, Koraalbas 4′, Bazuin 16′.
Koppelingen: Manuaal I – Manuaal II, Pedaal – Manuaal I, Pedaal – Manuaal II, Manuaal I – Manuaal II 4′, Manuaal I – Manuaal II 16′, Manuaal I – Manuaal I 4′.
Speelhulpen: Automatische pedaalomschakeling, Vaste combinaties (p – mf – f – tutti), 1 vrije combinatie, Tongwerken af, Generaal Crescendo

Carnisse Haven (PKN)
Pels en zoon (1965)
In 2005 kwam een nieuw kerkgebouw gereed in de nieuwbouwwijk Carnisselande in Barendrecht. De gemeente nam haar Verschueren- orgel (gebouwd in 1983) uit de oude Rehobothkerk mee naar Carnisse Haven maar dit bleek al gauw niet meer te voldoen (te klein). In juli 2009 leidden de inspanningen van de ingestelde orgelcommissie en adviseur Cees van der Poel tot de aanschaf, wijziging en plaatsing van het orgel van de firma Bernhard Pels & Zoon (Alkmaar) uit 1965, oorspronkelijk gebouwd als opus 632 voor de Gereformeerde Kerk van Heilo.
Het orgel werd bij de plaatsing in Carnisse Haven volledig nagezien en gedeeltelijk gewijzigd ten opzichte van de oorspronkelijke bouw. Zo is de oude Spitsquint 1 1/3’ verbouwd tot een Nasard 3’ en werd de Scherp van het Borstwerk vervangen door een nieuwe Terts 1 3/5’. Het Pedaal kreeg de sinds 1965 gereserveerde Octaaf 4’. De registerplaatjes werden vervangen door nieuwe. De opstelling van frontpijpwerk in de onderste etages van de tussenvelden is gewijzigd om het spreken van de dubbelkoren van de Prestant (HW) te verbeteren. De mahonie orgelkas werd in de kerk gegrond en afgelakt in grijstinten.
Dispositie
Hoofdwerk: Prestant 8’ (dubbel vanaf a) Holpijp 8’ Octaaf 4 Roerfluit 4’ Quint 3’ Octaaf 2’ (uit Mixtuur) Mixtuur 5 st. Sesquialter 2 st. (vanaf g) Trompet 8’
Borstwerk: Roerfluit 8’ Koppelfluit 4’ Nasard 3’ Prestant 2’ Terts 1 3/5’ Kopregaal 8’
Pedaal: Subbas 16’ Baarpijp 8’ Octaaf 4’ Fagot 16

Triomfatorkerk (NGK)
Verschueren (1983)
Reeds in 1978 ontstonden er plannen om in de Gereformeerde Triomfatorkerk een volwaardig kerkorgel te plaatsen. Deze plannen kregen pas echt vorm toen de toenmalige orgelcommissie in contact kwam met Jacques van Oortmerssen, in die tijd woonachtig in Barendrecht. De keus viel op orgelmaker Leon Verschueren uit Heythuysen. Deze orgelmaker bouwde inmiddels orgels in de stijl van het zogenaamde „Hollandse” orgeltype, zoals dat in de 2e helft van de 18e eeuw en in de Ie helft van de 19e eeuw in ons land werd gebouwd. Ook het orgel in de Triomfatorkerk valt in die categorie alhoewel er in het orgel ook meer zuidelijke invloeden zijn terug te horen.
Het orgel werd op 11 juni 1983 in gebruik genomen met een bespeling door de adviseur van Oortmerssen. Tijdens de ingebruiknemning van dit instrument schroomde hij niet dit orgel te betitelen als een ,,Hollands begeleidingsinstrument”, waarbij zowel in de sopraan als in de tenor de koraalmelodie goed is te volgen. Hij demonstreerde dat tevens met orgelliteratuur die zo rond 1800 is gecomponeerd. Werken van Rinck, Walond, Mendelssohn, Lemmens, Ruppe en Kuchar.
In 2015 werd door Verschueren orgelbouw met behulp van vele vrijwillgers het binnenwerk van het orgel volledig schoon gemaakt. Alle 1.012 sprekende pijpen (op twee na) zijn uit het orgel genomen, schoongemaakt en wanneer dit noodzakelijk was ook gerepareerd. Daarnaast werd de volledige mechaniek gesmeerd en afgesteldt. De directe aanleiding van deze grote onderhoudsbeurt was de noodzakelijke vervanging van de door corrosie aangetaste conducten (waarmee de wind naar de pijpen die niet rechtstreeks op de windladen zijn geplaatst wordt aangevoerd, zoals de frontpijpen). De nieuwe conducten werden geplaatst en de frontpijpen werden opgepoetst.
Ook is door de fa. Verschueren het orgel opnieuw geintoneerd waarbij de gelijkzwevende stemming werd gehanteerd en de klankkleur van het orgel vooral in de hogere octaven levendiger werd gemaakt

Het orgel werd opnieuw in gebruik genomen met een concert door Johan Sonneveld, als cantor-organist verbonden aan de PKN Barendrecht.
Dispositie:
Hoofdwerk: Bourdon 16′ Prestant 8′ Roerfluit 8′ Octaaf 4′ Octaaf 2′ Quint 3′ Cornet IV Mixtuur IV B/D Trompet 8′ B/D
Bovenwerk: Holpijp 8′ Fluit 4′ Fluit 2′ Flageolet 2′ Dulciaan 8′ Tremulant
Pedaal: Bourdon 16′ Prestant 8′ Fagot 16′
Koppels Hw.-Bw Ped-Hoofdw. Pedaal-Bw.
De kerk is sinds 2018 eigendom van de Nederlands Gereformeerde Kerken (NGK)

Eben Haezerkerk (CGK)
Van Leeuwen (1966)
De Eben Haezerkerk is het kerkgebouw van de Christelijke Gereformeerde kerk te Barendrecht. Vanaf 1898 kwamen een aantal mensen in een leegstaand kerkgebouw aan de Voordijk bij elkaar en vormden vanaf die tijd de christelijk gereformeerde kerk van Barendrecht.
In 1987 is de huidige Eben Haezerkerk gebouwd op de plek van de oude kerk.
Het orgel is uit het oude kerkgebouw overgeplaatst naar het nieuwe kerkgebouw. De bouwer van het orgel is dhr Willem van Leeuwen in 1966 (werk 531) . De adviseur was destijds dhr Dirk Jansz. Zwart uit Rotterdam.
Vermeldenswaardig is dat bij de overplaasting uit het oude kerkgebouw de houten ornamenten van het orgel zijn verwijderd. Deze ornamenten zijn in 1996 geplaatst op het Van Leeuwen orgel (1957) in de Ned. Herv. Kerk te Sirjansland dat werd overgenomen van een kerk uit Amsterdam.

Dispositie
Hoofdwerk: Prestant 8, Roerfluit 8, Salicionaal 8, Gedekte fluit 4, Octaaf 4, Prestant Quint 2 2/3, Octaaf 2, Sesquialter 2 sterk(doorlopend, laagste octaaf alleen 2 2/3) Mixtuur 5-4 sterk (hoogste koor is dicht gestopt), Trompet 8(en chamade),
Rugwerk: Holpijp 8, Quintadeen 8 (laagste octaaf is holpijp), Koppelfluit 4, Prestant 4, Woudfluit 2, Nasard 1 1/3, Scherp 5 sterk (hoogste koor is dichtgestopt), Dulciaan 8, tremulant
Pedaal: Subbas 16, Octaaf 8, Gedekt 8, Mixtuur 4 sterk, Bazuin 16, Schalmei 4

Zuiderhavenkerk (GG)
Hendriksen en Reitsma (1989)
In de kerk van de Gereformeerde Gemeente aan het Mijnsherenplein te Rotterdam-Zuid werd in 1935 een pneumatisch orgel geplaatst door de fa. Ludwig Rohlfing uit Osnabruck.
In 1966 werd dit orgel door de fa. Arie Verduyn uit Slikkerveer gewijzigd in een elektropneumatisch orgel en het orgel kreeg een nieuw front. In 1978 werd het orgel door de fa. Fonteijn & Gaal uit Kampen uitgebreid met een nieuwe Roerfluit 4′ en een Sesquialter 2 sterk op het bovenwerk.
In 1989 bouwde de fa. Hendriksen & Reitsma een nieuw mechanisch orgel voor deze kerk. 13 van de 25 stemmen uit het oude orgel werden opnieuw gebruikt.
Door terugloop van het aantal leden wordt de kerk aan het Mijnsherenplein verkocht. In Barendrecht wordt in 2007 een nieuwe kerkgebouw in gebruik genomen. Het Hendriksen en Reitsma orgel uit de oude kerk in Rotterdam-Zuid dat na de verkoop van het oude gebouw werd gedemonteerd en opgeslagen bij orgelmakerij Boogaard in Rijssen, wordt na de oplevering van het kerkgebouw opnieuw opgebouwd.
Dispositie:
Hoofdwerk : Bourdon 16′ Prestant 8′ Roerfluit 8’ Octaaf 4′ Fluit 4′ Quint 3′ Octaaf 2′ Cornet 5st.d. Mixtuur 4-5st. 2’ Trompet 8′
Bovenwerk: Baarpijp 8′ Holpijp 8′ Gamba 8′ Vox Celeste 8’ Prestant 4′ Roerfluit 4′ Nasard 3′ Woudfluit 2′ Sesquialter 2st. Hobo 8′ Tremulant
Pedaal : Prestant 16′ Subbas 16′ Open bas 8′ Octaaf 4′ Bazuin 16′

Maranathakerk (NGK)
Cantor elektr. orgel (2002)
De Maranathakerk is een Nederlands gereformeerde kerk. Dit kerkverband is ontstaan in 1967 als afsplitsing van de gereformeerde kerk vrijgemaakt. De Maranathakerk in Barendrecht is gelegen aan de Dorpstraat in Barendrecht en kent iets meer dan 300 leden. In deze kerk staat een elektronisch (kerk) orgel van het merk Cantor.
Dispositie
Hoofdwerk: Prestant 8’ Holpijp 8’ Octaaf 4’ Spitsfluit 4’ Quint 22/3’ Superoctaaf 2’ Mixtuur IV-V Trompet 8’
Zwelwerk: Roerfluit 8’ Salicionaal 8’ Voix celeste 8’ Blokfluit 4’ Quintfluit 22/3’ Flageolet 2’ Terts 13/5’ Scherp III-IV Hobo 8’ Kromhoorn 8’
Pedaal: Prestant 16’ Subbas 16’ Octaaf 8’ Gedekt 8’ Octaaf 4’ Fagot 16’ Schalmei 4’

Augustinusparochie (RK)
elektr orgel
Vanaf 1944 hoefden katholieke inwoners van Barendrecht niet meer persé voor hun kerkgang naar Rotterdam Zuid of Zwijdrecht omdat vanaf toen regelmatig een H. Mis werd gelezen in de bovenzaal van het stationskoffiehuis. In 1958 is het aantal gelovigen dermate gegroeid dat een meer permanente huisvesting gerechtvaardigd is; een houten hulpkerk, Sint Augustinus, wordt in gebruik genomen in het centrum van Barendrecht. Het duurt nog tot 1973 voordat de huidige St. Augustinus wordt opgeleverd aan de Marijkesingel. De parochie kan dan een eigen kerkgebouw betrekken.
Voor zover bekend staat er in de augustinusparochie alleen een klein elektronisch orgel